กรรมกิเลส สาเหตุแห่งความมัวหมอง

ปาณาติบาต ได้แก่ การยังสัตว์มีชีวิตให้ตกล่วงไป ก็คือการฆ่าสัตว์ตัดชีวิตนั่นเอง สัตว์มีชีวิตนี้หมายเอาทั้งมนุษย์และสัตว์ดิรัจฉาน

ปาณาติบาต ได้แก่ การยังสัตว์มีชีวิตให้ตกล่วงไป ก็คือการฆ่าสัตว์ตัดชีวิตนั่นเอง สัตว์มีชีวิตนี้หมายเอาทั้งมนุษย์และสัตว์ดิรัจฉาน

“อบายมุข” คำนี้มาจากคำบาลี แปลว่า ทางแห่งความเสื่อม หรือปากแห่งความเสื่อม นั่นก็หมายความว่า สิ่งที่เป็นอบายมุข หากผู้ใดคลุกคลี

การจะมีโอกาสได้สดับรับฟังพระสัทธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยากนักยากหนา และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง การจะได้พบพระพุทธเจ้า

เอาน้ำที่ไม่สะอาดล้างของที่ไม่สะอาด มันจะสะอาดอะไร มีแต่จะเพิ่มความสกปรกให้มากขึ้นเป็นเท่าทวีคูณ ข้อนี้ฉันใด

เปรียบเหมือนในที่ทำงาน มีหัวหน้า มีลูกน้อง ลูกต้องมีหน้าที่ทำตามที่หัวหน้าสั่ง หัวหน้าก็มีหน้าที่สั่งการ หัวหน้าสั่งอะไร ลูกน้องก็ต้องทำตาม

เราท่านทั้งหลายคงจะเคยผ่านทั้งความดีและความชั่วมาแล้วด้วยกันทั้งนั้น ส่วนอย่างแรกกับอย่างหลังอันไหนจะเยอะกว่ากันก็อีกเรื่อง

ขึ้นชื่อว่ามลทินนั้น ไม่มีใครอยากมี ไม่ว่าจะเป็นมลทินในทางโลก เช่น คำติฉินนินทา การถูกปรับไหมใส่โทษ การได้รับโทษทัณฑ์ทางอาญาหรือทางแพ่ง

มีไหมใครที่ไม่เคยโดนด่าเลยในชีวิตนี้ มีไหมใครที่ไม่เคยถูกตีเลยในชีวิตนี้ มีไหมใครที่ไม่เคยถูกคนอื่นทำให้ไม่พอใจเลยในชีวิตนี้ ไหนลองยกมือขึ้นซิ

เมื่อพูดถึงความต้องการพื้นฐานของคนเรานั้น คงหนีไม่พ้นเรื่องของทรัพย์สินเงินทอง ความกินดีอยู่ดี มีฐานะความเป็นอยู่ที่ดี มีหน้าที่การงานที่ดี

เชื่อในกรรม คือเชื่อว่าเราจะต้องได้รับผลของกรรมทั้งหลายทั้งปวงที่เราได้ทำไว้ไม่ว่าดีหรือชั่วก็ตาม (กมฺมสทฺธา) เชื่อในผลของกรรม

คำว่า “ความพยายาม” เราเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ความเพียร” คำทั้งสองนี้ เป็นคำกลาง ๆ จะดีหรือไม่ดีนั้นขึ้นอยู่ที่การนำไปใช้

ธรรมดาคนจะเดินทางไกลย่อมต้องเตรียมเสบียงไว้บริโภคใช้สอยระหว่างทาง อย่างสมัยก่อน ๆ โน้น การคมนาคมไม่สะดวกอย่างปัจจุบันนี้